ساختمانهای اداری
بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید میشود، فاضلاب بهداشتی[1] میگویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیتهای انسانی تولید میگردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی نیز گفته میشود. سرویسهای بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمدهترین فعالیتهایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر میشوند.
یکی از مراکز تولید فاضلابهای بهداشتی، ساختمانهای اداری هستند. اگرچه این ساختمانها معمولاً در محدوده شهری قراردارند و امکان تخلیه فاضلاب آنها به شبکه جمع آوری فاضلاب شهری فراهم است، اما گاهی به دلایل زیر نیاز به تصفیه فاضلاب آنها وجود دارد. برخی از این دلایل عبارتند از:
1- وجود ساختمان اداری در خارج از محدوده خدمات شهری
2- عدم احداث شبکه جمع آوری فاضلاب شهری
3- مقررات و ضوابط زیست محیطی شهرداری یا دیگر سازمانهای خدمات شهری
4- محدودیت منابع آب و لزوم استفاده از پساب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز
در ساختمانهای اداری اصلیترین منابع تولید کننده فاضلاب سرویسهای بهداشتی و فاضلاب ناشی از شستشوی سطوح مختلف ساختمان و فاضلاب ناشی از شستشوی ظروف غذای کارکنان است. البته در برخی ساختمانهای اداری که مجهز به رستوران هستند، مقداری فاضلاب ناشی از رستوران و شستشوی ظروف پخت غذا نیز به آن افزوده میشود.
با توجه به محدودیت فضای در دسترس در ساختمانهای اداری و همچنین حجم فاضلاب این ساختمانها که معمولا کمتر از 50 مترمکعب در شبانه روز است، بهترین گزینه برای تصفیه این فاضلابها استفاده از پکیجهای فلزی تصفیه فاضلاب بهداشتی-انسانی میباشد.
فرآیند مورد استفاده در این پکیجها ((لجن فعال با هوادهی گسترده)) یا ((SBR)) میباشد.
حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی ساختمانهای اداری بستگی مستقیمی به تعداد پرسنل تحت پوشش دارد. در ساختمانهای اداری معمولا برای تعیین حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی تعداد پرسنل را در مقدار سرانه تولید فاضلاب آنها ضرب می نمایند. در جدول 5-1 سرانه تولید فاضلاب در ساختمانهای اداری آمده است.
جدول5-1: سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی ساختمانهای اداری در ایران
| ردیف | منشأ تولید فاضلاب | واحد | محدوده
(لیتر در روز) |
مقدار معمول
(لیتر در روز) |
|
| وضعیت غذا | ساعت کار | ||||
| 1 | ساختمان دارای رستوران جهت پخت و سرو غذا است | 8 | نفر | 75 – 40 | 65 |
| 2 | 12 | نفر | 85 – 60 | 75 | |
| 3 | ساختمان دارای رستوران نبوده و فقط ظروف غذای پرسنل در آنجا شسته میشود. | 8 | نفر | 65 – 40 | 55 |
| 4 | 12 | نفر | 75 – 50 | 65 | |
بطور مثال اگر یک ساختمان اداری دارای 150 نفر کارمند با 8 ساعت کاری و 8 نفر با 12 ساعت کاری باشد و همچنین غذای پرسنل در آشپزخانه ساختمان تهیه و سرو شود، حجم فاضلاب تولیدی بصورت زیر محاسبه می شود.
بنابراین با توجه به ظرفیت استاندارد پکیجها فلزی، استفاده از یک پکیج به ظرفیت 12 مترمکعب در شبانه روز پیشنهاد میشود.
مواد خارجی که طی فعالیتهای انسانی وارد آب میشود، تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیتهای بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلایندهای که وارد آب مصرفی میشوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیتها بسته به سطح فرهنگ استفاده از آب و امکانات بهداشتی متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در نقاط مختلف تغییر میکند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلایندهها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 5-2 آنالیز نمونهوار كيفيت فاضلابهاي بهداشتي ساختمانهای اداری كشور ما آمده است.
جدول5-2 : آناليز نمونهواركيفيتفاضلابهاي بهداشتي-انسانی ساختمانهای اداری
| مقدار معمول بهداشتی | محدوده | واحد | پارامتر | رديف |
| 7 | 7 ~ | – | pH | 1 |
| 450 | 720 – 230 | mg/lit | COD | 2 |
| 300 | 380 -120 | mg/lit | BOD5 | 3 |
| 280 | 360 – 120 | mg/lit | TSS | 4 |
| 40 | 85 – 20 | mg/lit | TN | 5 |
| 6 | 8 – 4 | mg/lit | TP | 6 |
| 500 | 800 – 250 | mg/lit | TDS | 7 |
| 150 | 290 – 80 | mg/lit | TOC | 8 |
انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخشهای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب میباشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینههای مالی و زمانی انجام شده میشود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلایندهها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
3- نسبت BOD5به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهرهبرداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمدهاي از آلايندههاي فاضلابهاي بهداشتي را موادآلي تشكيل ميدهند كه توسط ميكروارگانيسمها قابل تجزيه ميباشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5به COD بيش از 50/0 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلابهاي بهداشتي در محدودة 70/0 – 65/0 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلابهای بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بیهوازی که در غلظتهای بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کمهزینه از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلابها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت تهنشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمدهای از ذرات معلق طی فرآیند تهنشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا میشوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتریها و میکروارگانیسمها در لجن تجمع یافته و تهنشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلابهای بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد میرسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده میشود.
چون باکتریها و میکروارگانیسمها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد تهنشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون میروند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده میشود.
در شکل 5-1 فرآیند کلی تصفیه فاضلابهای بهداشتی نشان داده شده است.
شکل 5-1: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلابهای بهداشتی-انسانی ساختمانهای اداری
بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید میشود، فاضلاب بهداشتی میگویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیتهای انسانی تولید میگردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی یا خانگی نیز گفته میشود. سرویسهای بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمدهترین فعالیتهایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر میشوند.
البته باید توجه داشت که فاضلاب انسانی با فاضلاب شهری برابر نیست چراکه فاضلاب شهری علاوه بر فاضلاب خانگی حاوی برخی فاضلابهای دیگر از جمله فاضلاب ادارات و مراکزعمومی، واحدهای تجاری، صنایع داخل شهر و فاضلاب ناشی از نشت به داخل شبکه فاضلاب نیز میباشد.
در تصفیه فاضلاب شهرکهای مسکونی اگر تعداد واحدهای تحت پوشش کمتر از 200 واحد باشد، بهتر است که از پکیجهای فلزی یا پلی اتیلنی تصفیه فاضلاب استفاده شود. این پکیجها ضمن تصفیه کامل فاضلاب امکان ساخت و راهاندازی سریع را دارند. همچنین این پکیجها را میتوان در صورت نیاز جابجا نمود و محل نصب آنها را تغییر داد. درصورتیکه تعداد واحدها بیش از 200 واحد باشد، به منظور کاهش هزینههای مربوط به ساخت و بهرهبرداری از تصفیه خانه بهتر است که از تصفیهخانههای بتنی استفاده شود.
حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلودگی آن از یک سو و لزوم استفاده مجدد از آب به سبب محدودیت در منابع آبی از سوی دیگر باعث شده است که امروزه تصفیه فاضلابهای بهداشتی از اهمیت خاصی برخوردار شده و توجهات بسیار ویژهای را به سوی خود جلب نماید.
حجم فاضلاب بهداشتي معمولاً بستگي مستقيمي به تعداد افراد تحت پوشش دارد. البته بهترين معيار برآورد مقدار فاضلاب، ميزان آب مصرفي است.
مطابق نشریه 3-118 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، حدود 90-80 درصد از آب مصرفی در مصارف بهداشتی-انسانی به فاضلاب تبدیل میشود. بنابراین چنانچه بتوان مقدار آب مصرفی را محاسبه نمود، با استفاده از ضریب تبدیل آب به فاضلاب (9/0-8/0) میتوان حجم فاضلاب تولیدی را برآورد نمود.
در جدول 5-4 متوسط مصرف آب سرانه خانگی براساس نشریه 3-117 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور آمده است. چنانچه در این جدول مشخص است مقدار سرانه مصرف آب برای مصارف خانگی در محدوده 150-75 لیتر در شبانه روز قرار دارد.
جدول5-4 : متوسط سرانه مصرف آب خانگی (نشریه شماره 3-117, 1371)
| ردیف | نوع مصرف | مقدار
(لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز) |
| 1 | آشامیدن | 5 – 2 |
| 2 | پخت و پز | 10 – 5 |
| 3 | حمام | 50 – 25 |
| 4 | لباسشویی | 20 – 10 |
| 5 | ظرفشویی | 15 – 5 |
| 6 | دستشویی و توالت | 30 – 20 |
| 7 | شستشوی خانه | 10 – 3 |
| 8 | کولر و تهویه مطبوع | 5 – 2 |
| 9 | متفرقه | 5 – 3 |
| جمع | 150 – 75 | |
چنانچه ملاحظه میشود مقادیر جدول فوق در محدوده نسبتاً وسیعی است که این مسئله ناشی از مواردی چون فرهنگ و الگوی مصرف آب، سطح رفاه و قیمت آب و هزینه دفع فاضلاب میباشد.
به عنوان نمونه مصرف آب در دستشویی و توالت حداکثر 30 لیتر در نظر گرفته شده است، این درحالی است که هم اکنون در شهرهای بزرگ و همچنین در واحدهای مسکونی سطح بالا، تقریبا تمامی توالتها به فلاش تانک مجهز هستند. با توجه به اینکه هربار استفاده از فلاش تانک حدود 12 لیتر فاضلاب اضافی تولید میکند، بنابراین میتوان گفت که در چنین واحدهای مسکونی حجم مصرف آب و به تبع آن تولید فاضلاب ناشی از توالت بیش از 30 لیتر در روز است و این مقدار میتواند تا 70 لیتر در روز افزایش یابد.
با در نظرگرفتن چنین مواردی در جدول 5-5 سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی شهرکهای مسکونی در ایران آمده است. در این جدول با توجه به نتایج سرشماری سراسری نفوس و مسکن سال 1390 بعد خانوار (تعداد افراد خانوار) برای شهرهای بزرگ 4/3 و برای شهرهای کوچک 8/3 نفر در نظر گرفته شده است.
جدول5-5: سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی شهرکهای مسکونی در ایران
| ردیف | منشأ تولید فاضلاب | واحد | محدوده
(لیتر در روز) |
مقدار معمول
(لیتر در روز) |
|
| 1 | واحدهای مسکونی | شهرهای بزرگ | نفر | 200-120 | 150 |
| واحد | 680 – 410 | 510 | |||
| شهرهای کوچک | نفر | 175-100 | 120 | ||
| واحد | 665 – 380 | 460 | |||
مواد خارجی که طی فعالیتهای انسانی وارد آب میشود، تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیتهای بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلایندهای که وارد آب مصرفی میشوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیتها بسته به سطح فرهنگ و رفاه متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در نقاط مختلف تغییر میکند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلایندهها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 5-6 آنالیز نمونهوار كيفيت فاضلابهاي بهداشتي شهرکهای مسکونی در كشور ما آمده است.
جدول5-6 : آناليز نمونهواركيفيتفاضلابهاي بهداشتي شهرکهای مسکونی
| مقدار معمول بهداشتی | محدوده | واحد | پارامتر | رديف |
| 7 | 7 ~ | – | pH | 1 |
| 450 | 720 – 230 | mg/lit | COD | 2 |
| 300 | 380 -120 | mg/lit | BOD5 | 3 |
| 280 | 360 – 120 | mg/lit | TSS | 4 |
| 40 | 85 – 20 | mg/lit | TN | 5 |
| 6 | 8 – 4 | mg/lit | TP | 6 |
| 500 | 800 – 250 | mg/lit | TDS | 7 |
| 150 | 290 – 80 | mg/lit | TOC | 8 |
انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخشهای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب میباشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینههای مالی و زمانی انجام شده میشود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلایندهها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
3- نسبت BOD5به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهرهبرداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمدهاي از آلايندههاي فاضلابهاي بهداشتي را موادآلي تشكيل ميدهند كه توسط ميكروارگانيسمها قابل تجزيه ميباشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5به COD بيش از 50/0 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلابهاي بهداشتي در محدودة 70/0 – 65/0 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلابهای بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بیهوازی که در غلظتهای بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کمهزینه از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلابها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت تهنشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمدهای از ذرات معلق طی فرآیند تهنشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا میشوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتریها و میکروارگانیسمها در لجن تجمع یافته و تهنشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلابهای بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد میرسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده میشود.
چون باکتریها و میکروارگانیسمها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد تهنشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون میروند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده میشود.
در شکل 5-2 فرآیند کلی تصفیه فاضلابهای بهداشتی نشان داده شده است.
شکل 5-2: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلابهای بهداشتی-انسانی شهرکهای مسکونی
بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید میشود، فاضلاب بهداشتی میگویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیتهای انسانی تولید میگردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی نیز گفته میشود. سرویسهای بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمدهترین فعالیتهایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر میشوند.
البته باید توجه داشت که فاضلاب انسانی با فاضلاب شهری برابر نیست چراکه فاضلاب شهری علاوه بر فاضلاب خانگی حاوی برخی فاضلابهای دیگر از جمله فاضلاب ادارات و مراکزعمومی، واحدهای تجاری، صنایع داخل شهر و فاضلاب ناشی از نشت به داخل شبکه فاضلاب نیز میباشد.
در تصفیه فاضلاب کارخانجات اگر تعداد افراد تحت پوشش کمتر از 1500 نفر باشد، بهتر است که از پکیجهای فلزی یا پلی اتیلنی تصفیه فاضلاب استفاده شود. این پکیجها ضمن تصفیه کامل فاضلاب امکان ساخت و راهاندازی سریع را دارند. همچنین این پکیجها را میتوان در صورت نیاز جابجا نمود و محل نصب آنها را تغییر داد. درصورتیکه تعداد افراد بیش از 1500 نفر باشد، به منظور کاهش هزینههای مربوط به ساخت و بهرهبرداری از تصفیه خانه بهتر است که از تصفیهخانههای بتنی استفاده شود.
حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلودگی آن از یک سو و لزوم استفاده مجدد از آب به سبب محدودیت در منابع آبی از سوی دیگر باعث شده است که امروزه تصفیه فاضلابهای بهداشتی از اهمیت خاصی برخوردار شده و توجهات بسیار ویژهای را به سوی خود جلب نماید.
حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی کارخانجات بستگی مستقیمی به تعداد کارگران و پرسنل آنها و شیفتهای کاری دارد. در کارخانجات معمولا برای تعیین حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی تعداد پرسنل یا کارگران را در مقدار سرانه تولید فاضلاب آنها ضرب می نمایند. در جدول 5-7 سرانه تولید فاضلاب در کارخانجات آمده است.
جدول5-7: سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی کارخانجات در ایران
| ردیف | منشأ تولید فاضلاب | واحد | محدوده
(لیتر در روز) |
مقدار معمول
(لیتر در روز) |
||
| شغل | ساعت کار | استحمام | ||||
| 1 | کارگر | 8 | ندارد | نفر | 75 – 40 | 60 |
| 2 | دارد | نفر | 140 – 80 | 120 | ||
| 3 | 12 | ندارد | نفر | 90 – 60 | 80 | |
| 4 | دارد | نفر | 160 – 100 | 140 | ||
| 5 | کارمند | 8 | ندارد | نفر | 60 – 30 | 50 |
| 6 | 12 | ندارد | نفر | 70 – 50 | 60 | |
بطور مثال اگر کارخانهای دارای دو شیفت کاری 8 ساعته باشد که در شیف اول 130 نفرکارگر و 45 نفر کارمنداداری و در شیفت دوم 30 نفر کارگر و 5 نفر کارمنداداری و نگهبان مشغول فعالیت باشند. حجم فاضلاب تولیدی کارخانه بصورت زیر محاسبه می شود. در این مثال فرض می شود که در شیفت اول 50 نفر و در شیفت دوم 15 نفر کارگران از دوش استفاده مینمایند.
مواد خارجی که طی فعالیتهای انسانی وارد آب میشود، تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیتهای بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلایندهای که وارد آب مصرفی میشوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیتها بسته به سطح فرهنگ استفاده از آب و امکانات بهداشتی متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در کارخانجات مختلف تغییر میکند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلایندهها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 5-8 آنالیز نمونهوار كيفيت فاضلابهاي بهداشتي در کارخانجات كشور ما آمده است.
جدول5-8 : آناليز نمونهواركيفيتفاضلابهاي بهداشتي-انسانی کارخانجات
| مقدار معمول بهداشتی | محدوده | واحد | پارامتر | رديف |
| 7 | 7 ~ | – | pH | 1 |
| 450 | 720 – 230 | mg/lit | COD | 2 |
| 300 | 380 -120 | mg/lit | BOD5 | 3 |
| 280 | 360 – 120 | mg/lit | TSS | 4 |
| 40 | 85 – 20 | mg/lit | TN | 5 |
| 6 | 8 – 4 | mg/lit | TP | 6 |
| 500 | 800 – 250 | mg/lit | TDS | 7 |
| 150 | 290 – 80 | mg/lit | TOC | 8 |
انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخشهای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب میباشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینههای مالی و زمانی انجام شده میشود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلایندهها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
3- نسبت BOD5به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهرهبرداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمدهاي از آلايندههاي فاضلابهاي بهداشتي را موادآلي تشكيل ميدهند كه توسط ميكروارگانيسمها قابل تجزيه ميباشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5به COD بيش از 50/0 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلابهاي بهداشتي در محدودة 70/0 – 65/0 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلابهای بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بیهوازی که در غلظتهای بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کمهزینه از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلابها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت تهنشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمدهای از ذرات معلق طی فرآیند تهنشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا میشوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتریها و میکروارگانیسمها در لجن تجمع یافته و تهنشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلابهای بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد میرسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده میشود.
چون باکتریها و میکروارگانیسمها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد تهنشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون میروند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده میشود.
در شکل 5-3 فرآیند کلی تصفیه فاضلابهای بهداشتی نشان داده شده است.
شکل 5-3: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلابهای بهداشتی-انسانی کارخانجات
بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید میشود، فاضلاب بهداشتی میگویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیتهای انسانی تولید میگردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی نیز گفته میشود. سرویسهای بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمدهترین فعالیتهایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر میشوند.
به منظور اجرای عملیات عمرانی و ساختمانی معمولا یک کارگاه موقت در مجاورت محل اجرای پروژه برپا میشود. این کارگاه امکانات لازم برای اسکان و فعالیت کارگران و دیگر پرسنل را فراهم مینماید. در این کارگاهها گاهی به دلایل زیر نیاز به تصفیه فاضلاب آنها وجود دارد. برخی از این دلایل عبارتند از:
1- عدم امکان حفر چاه جذبی به سبب جذب نامناسب خاک
2- وجود کارگاه در خارج از محدوده خدمات شهری
3- عدم احداث شبکه جمع آوری فاضلاب شهری در محل کارگاه
4- مقررات و ضوابط زیست محیطی شهرداری یا دیگر سازمانهای مرتبط
4- محدودیت منابع آب و لزوم استفاده از پساب تصفیه شده برای دیگر مصارف کارگاهی
در کارگاههای ساختمانی اصلیترین منابع تولید کننده فاضلاب سرویسهای بهداشتی و حمام و فاضلاب ناشی از شستشوی ظروف غذای کارگران و پرسنل است. البته در برخی کارگاههای ساختمانی که مجهز به آشپزخانه هستند، مقداری فاضلاب ناشی از آشپزخانه و شستشوی ظروف پخت غذا نیز به آن افزوده میشود.
با توجه به حجم فاضلاب این ساختمانها که معمولا کمتر از 50 مترمکعب در شبانه روز است و همچنین موقتی بودن آنها، بهترین گزینه برای تصفیه این فاضلابها استفاده از پکیجهای فلزی تصفیه فاضلاب بهداشتی-انسانی میباشد.
فرآیند مورد استفاده در این پکیجها ((لجن فعال با هوادهی گسترده)) یا ((SBR)) میباشد.
حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی کارگاههای ساختمانی بستگی مستقیمی به تعداد پرسنل تحت پوشش دارد. در کارگاههای ساختمانی معمولا برای تعیین حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی تعداد پرسنل را در مقدار سرانه تولید فاضلاب آنها ضرب می نمایند. در جدول 5-1 سرانه تولید فاضلاب در کارگاههای ساختمانی آمده است.
جدول5-1: سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی کارگاههای ساختمانی در ایران
| ردیف | منشأ تولید فاضلاب | واحد | محدوده
(لیتر در روز) |
مقدار معمول
(لیتر در روز) |
|||
| آشپزخانه | شغل | ساعت حضور | استحمام | ||||
| 1 | دارد
(پخت و سرو غذا در محل کارگاه انجام میشود.) |
کارگر | 8 | ندارد | نفر | 80 – 45 | 65 |
| 2 | دارد | نفر | 150 – 90 | 130 | |||
| 3 | 12 | ندارد | نفر | 95 – 65 | 85 | ||
| 4 | دارد | نفر | 170 – 110 | 150 | |||
| 5 | 24 | ندارد | نفر | 115 – 85 | 105 | ||
| 6 | دارد | نفر | 200 – 140 | 190 | |||
| 7 | پرسنل اداری و نگهبان | 8 | ندارد | نفر | 70 – 40 | 60 | |
| 8 | 12 | ندارد | نفر | 80 – 60 | 70 | ||
| 9 | دارد | نفر | 140 – 120 | 130 | |||
| 10 | 24 | ندارد | نفر | 100 – 80 | 90 | ||
| 11 | دارد | نفر | 170 – 150 | 160 | |||
| 12 | ندارد
(پخت در خارج کارگاه انجام شده و فقط ظروف غذای پرسنل در کارگاه شسته میشود.) |
کارگر | 8 | ندارد | نفر | 70 – 35 | 55 |
| 13 | دارد | نفر | 140 – 80 | 120 | |||
| 14 | 12 | ندارد | نفر | 85 – 55 | 75 | ||
| 15 | دارد | نفر | 160 – 100 | 140 | |||
| 16 | 24 | ندارد | نفر | 105 – 75 | 95 | ||
| 17 | دارد | نفر | 190 – 120 | 170 | |||
| 18 | پرسنل اداری و نگهبان | 8 | ندارد | نفر | 60 – 30 | 50 | |
| 19 | 12 | ندارد | نفر | 70 – 50 | 60 | ||
| 20 | دارد | نفر | 130 – 110 | 120 | |||
| 21 | 24 | ندارد | نفر | 110 – 70 | 80 | ||
| 22 | دارد | نفر | 150 – 130 | 140 | |||
بطور مثال اگر یک کارگاه ساختمانی دارای 120 نفر کارگر با 8 ساعت کاری که در کارگاه اقامت 24 ساعته ندارند، 45 نفر کارگر که بطور 24 ساعته در کارگاه اقامت دارند، 18 نفر مهندس و پرسنل اداری با 8 ساعت کاری و 4 نگهبان 24 ساعته باشد، حجم فاضلاب بصورت ذیل محاسبه میشود. در این کارگاه 20 درصد از کارگران 8 ساعته و 70 درصد کارگران 24 ساعته از حمام استفاده کرده و همچنین غذای کلیه پرسنل در کارگاه تهیه میشود.
بنابراین با توجه به ظرفیت استاندارد پکیجها فلزی، استفاده از یک پکیج به ظرفیت 20 مترمکعب در شبانه روز پیشنهاد میشود.
مواد خارجی که طی فعالیتهای انسانی وارد آب میشود، تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیتهای بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلایندهای که وارد آب مصرفی میشوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیتها بسته به سطح فرهنگ استفاده از آب و امکانات بهداشتی متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در نقاط مختلف تغییر میکند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلایندهها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 5-2 آنالیز نمونهوار كيفيت فاضلابهاي بهداشتي کارگاههای ساختمانی كشور ما آمده است.
جدول5-2 : آناليز نمونهواركيفيتفاضلابهاي بهداشتي-انسانی کارگاههای ساختمانی
| مقدار معمول بهداشتی | محدوده | واحد | پارامتر | رديف |
| 7 | 7 ~ | – | pH | 1 |
| 450 | 720 – 230 | mg/lit | COD | 2 |
| 300 | 380 -120 | mg/lit | BOD5 | 3 |
| 280 | 360 – 120 | mg/lit | TSS | 4 |
| 40 | 85 – 20 | mg/lit | TN | 5 |
| 6 | 8 – 4 | mg/lit | TP | 6 |
| 500 | 800 – 250 | mg/lit | TDS | 7 |
| 150 | 290 – 80 | mg/lit | TOC | 8 |
انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخشهای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب میباشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینههای مالی و زمانی انجام شده میشود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلایندهها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
3- نسبت BOD5به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهرهبرداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمدهاي از آلايندههاي فاضلابهاي بهداشتي را موادآلي تشكيل ميدهند كه توسط ميكروارگانيسمها قابل تجزيه ميباشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5به COD بيش از 50/0 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلابهاي بهداشتي در محدودة 70/0 – 65/0 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلابهای بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بیهوازی که در غلظتهای بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کمهزینه از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلابها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت تهنشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمدهای از ذرات معلق طی فرآیند تهنشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا میشوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتریها و میکروارگانیسمها در لجن تجمع یافته و تهنشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلابهای بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد میرسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده میشود.
چون باکتریها و میکروارگانیسمها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد تهنشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون میروند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده میشود.
در شکل 5-1 فرآیند کلی تصفیه فاضلابهای بهداشتی نشان داده شده است.
شکل 5-1: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلابهای بهداشتی-انسانی کارگاههای ساختمانی
بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید میشود، فاضلاب بهداشتی[2] میگویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیتهای انسانی تولید میگردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی یا خانگی[3] نیز گفته میشود. سرویسهای بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمدهترین فعالیتهایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر میشوند.
البته باید توجه داشت که فاضلاب انسانی با فاضلاب شهری[4] برابر نیست چراکه فاضلاب شهری علاوه بر فاضلاب خانگی حاوی برخی فاضلابهای دیگر از جمله فاضلاب ادارات و مراکزعمومی، واحدهای تجاری، صنایع داخل شهر و فاضلاب ناشی از نشت به داخل شبکه فاضلاب نیز میباشد.
در تصفیه فاضلاب مجتمعهای مسکونی اگر تعداد واحدهای تحت پوشش کمتر از 200 واحد باشد، بهتر است که از پکیجهای فلزی یا پلی اتیلنی تصفیه فاضلاب استفاده شود. این پکیجها ضمن تصفیه کامل فاضلاب امکان ساخت و راهاندازی سریع را دارند. همچنین این پکیجها را میتوان در صورت نیاز جابجا نمود و محل نصب آنها را تغییر داد. درصورتیکه تعداد واحدها بیش از 200 واحد باشد، به منظور کاهش هزینههای مربوط به ساخت و بهرهبرداری از تصفیه خانه بهتر است که از تصفیهخانههای بتنی استفاده شود.
حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلودگی آن از یک سو و لزوم استفاده مجدد از آب به سبب محدودیت در منابع آبی از سوی دیگر باعث شده است که امروزه تصفیه فاضلابهای بهداشتی از اهمیت خاصی برخوردار شده و توجهات بسیار ویژهای را به سوی خود جلب نماید.
حجم فاضلاب بهداشتي معمولاً بستگي مستقيمي به تعداد افراد تحت پوشش دارد. البته بهترين معيار برآورد مقدار فاضلاب، ميزان آب مصرفي است.
مطابق نشریه 3-118 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، حدود 90-80 درصد از آب مصرفی در مصارف بهداشتی-انسانی به فاضلاب تبدیل میشود. بنابراین چنانچه بتوان مقدار آب مصرفی را محاسبه نمود، با استفاده از ضریب تبدیل آب به فاضلاب (9/0-8/0) میتوان حجم فاضلاب تولیدی را برآورد نمود.
در جدول 5-9 متوسط مصرف آب سرانه خانگی براساس نشریه 3-117 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور آمده است. چنانچه در این جدول مشخص است مقدار سرانه مصرف آب برای مصارف خانگی در محدوده 150-75 لیتر در شبانه روز قرار دارد.
جدول5-9 : متوسط سرانه مصرف آب خانگی (نشریه شماره 3-117, 1371)
| ردیف | نوع مصرف | مقدار
(لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز) |
| 1 | آشامیدن | 5 – 2 |
| 2 | پخت و پز | 10 – 5 |
| 3 | حمام | 50 – 25 |
| 4 | لباسشویی | 20 – 10 |
| 5 | ظرفشویی | 15 – 5 |
| 6 | دستشویی و توالت | 30 – 20 |
| 7 | شستشوی خانه | 10 – 3 |
| 8 | کولر و تهویه مطبوع | 5 – 2 |
| 9 | متفرقه | 5 – 3 |
| جمع | 150 – 75 | |
چنانچه ملاحظه میشود مقادیر جدول فوق در محدوده نسبتاً وسیعی است که این مسئله ناشی از مواردی چون فرهنگ و الگوی مصرف آب، سطح رفاه و قیمت آب و هزینه دفع فاضلاب میباشد.
به عنوان نمونه مصرف آب در دستشویی و توالت حداکثر 30 لیتر در نظر گرفته شده است، این درحالی است که هم اکنون در شهرهای بزرگ و همچنین در واحدهای مسکونی سطح متوسط به بالا، تقریبا تمامی توالتها به فلاش تانک مجهز هستند. با توجه به اینکه هربار استفاده از فلاش تانک حدود 12 لیتر فاضلاب اضافی تولید میکند، بنابراین میتوان گفت که در چنین واحدهای مسکونی حجم مصرف آب و به تبع آن تولید فاضلاب ناشی از توالت بیش از 30 لیتر در روز است و با توجه به تعداد دفعات استفاده از سرویس بهداشت، این مقدار میتواند تا 70 لیتر در روز افزایش یابد.
با در نظرگرفتن چنین مواردی در جدول 5-10 سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی در ایران آمده است. در این جدول با توجه به نتایج سرشماری سراسری نفوس و مسکن سال 1390 بعد خانوار (تعداد افراد خانوار) برای شهرهای بزرگ 4/3 و برای شهرهای کوچک 8/3 نفر در نظر گرفته شده است.
جدول5-10: سرانه تولید فاضلاب بهداشتی – انسانی مجتمعهای مسکونی در ایران
| ردیف | منشأ تولید فاضلاب | واحد | محدوده
(لیتر در روز) |
مقدار معمول
(لیتر در روز) |
|
| 1 | واحدهای مسکونی | شهرهای بزرگ | نفر | 200-120 | 150 |
| واحد | 680 – 410 | 510 | |||
| شهرهای کوچک | نفر | 175-100 | 120 | ||
| واحد | 665 – 380 | 460 | |||
مواد خارجی که طی فعالیتهای انسانی وارد آب میشود، تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیتهای بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلایندهای که وارد آب مصرفی میشوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیتها بسته به سطح فرهنگ و رفاه متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در نقاط مختلف تغییر میکند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلایندهها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 5-11 آنالیز نمونهوار كيفيت فاضلابهاي بهداشتي مجتمعهای مسکونی در كشور ما آمده است.
جدول5-11 : آناليز نمونهواركيفيتفاضلابهاي بهداشتي مجتمعهای مسکونی
| مقدار معمول بهداشتی | محدوده | واحد | پارامتر | رديف |
| 7 | 7 ~ | – | pH | 1 |
| 450 | 720 – 230 | mg/lit | COD | 2 |
| 300 | 380 -120 | mg/lit | BOD5 | 3 |
| 280 | 360 – 120 | mg/lit | TSS | 4 |
| 40 | 85 – 20 | mg/lit | TN | 5 |
| 6 | 8 – 4 | mg/lit | TP | 6 |
| 500 | 800 – 250 | mg/lit | TDS | 7 |
| 150 | 290 – 80 | mg/lit | TOC | 8 |
انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخشهای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب میباشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینههای مالی و زمانی انجام شده میشود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلایندهها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
3- نسبت BOD5به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهرهبرداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمدهاي از آلايندههاي فاضلابهاي بهداشتي را موادآلي تشكيل ميدهند كه توسط ميكروارگانيسمها قابل تجزيه ميباشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5به COD بيش از 50/0 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلابهاي بهداشتي در محدودة 70/0 – 65/0 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلابهای بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بیهوازی که در غلظتهای بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کمهزینه از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلابها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت تهنشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمدهای از ذرات معلق طی فرآیند تهنشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا میشوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتریها و میکروارگانیسمها در لجن تجمع یافته و تهنشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلابهای بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد میرسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده میشود.
چون باکتریها و میکروارگانیسمها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد تهنشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون میروند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده میشود.
در شکل 5-4 فرآیند کلی تصفیه فاضلابهای بهداشتی مجتمعهای مسکونی نشان داده شده است.
شکل 5-4: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلابهای بهداشتی-انسانی مجتمعهای مسکونی
[1] Sanitary
[2] Sanitary
[3] Domestic
[4] Municipal