کارگاه‌های ساختمانی

جدول 1 : سرانه تولید فاضلاب بهداشتی - انسانی کارگاه های ساختمانی در ایران

ردیف منشاء تولید فاضلاب واحد

محدوده

مقدار معمول

آشپزخانه شغل ساعت کار استحمام

لیتر در روز

1

دارد

(پخت و

سرو غذا

در محل

کارگاه انجام

می شود.)

کارگر 8 ندارد نفر 45-80 65
2 دارد نفر 90-150 130
3 12 ندارد نفر 65-95 85
4 دارد نفر 90-150 150
5 24 ندارد نفر 85-115 105
6 دارد نفر 140-200 190
7

پرسنل

اداری و

نگهبان

8 ندارد نفر 40-70 60
8 12 ندارد نفر 60-80 70
9 دارد نفر 120-140 130
10 24 ندارد نفر 80-100 90
11 دارد نفر 150-170 160
12

ندارد

(پخت در

خارج کارگاه

انجام شده و

فقط ظروف

غذای پرسنل

در کارگاه

شسته

می شود.)

کارگر 8 ندارد نفر 35-70 55
13 دارد نفر 80-140 120
14 12 ندارد نفر 55-85 75
15 دارد نفر 100-160 140
16 24 ندارد نفر 75-105 95
17 دارد نفر 120-190 170
18

پرسنل

اداری و

نگهبان

8 ندارد نفر 30-60 50
19 12 ندارد نفر 50-70 60
20 دارد نفر 110-130 120
21 24 ندارد نفر 70-110 80
22 دارد نفر 130-150 140

  بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید می شود، فاضلاب بهداشتی  می گویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیت های انسانی تولید می گردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی نیز گفته می شود. سرویس های بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمده ترین فعالیت هایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر می شوند.
      به منظور اجرای عملیات عمرانی و ساختمانی معمولا یک کارگاه موقت در مجاورت محل اجرای پروژه برپا می شود. این کارگاه امکانات لازم برای اسکان و فعالیت کارگران و دیگر پرسنل را فراهم می نماید. در این کارگاه ها گاهی به دلایل زیر نیاز به تصفیه فاضلاب آنها وجود دارد. برخی از این دلایل عبارتند از:
1- عدم امکان حفر چاه جذبی به سبب جذب نامناسب خاک
2- وجود کارگاه در خارج از محدوده خدمات شهری
3- عدم احداث شبکه جمع آوری فاضلاب شهری در محل کارگاه
4- مقررات و ضوابط زیست محیطی شهرداری یا دیگر سازمان های مرتبط
4- محدودیت منابع آب و لزوم استفاده از پساب تصفیه شده برای دیگر مصارف کارگاهی
  در کارگاه های ساختمانی اصلی ترین منابع تولید کننده فاضلاب سرویس های بهداشتی و حمام و فاضلاب ناشی از شستشوی ظروف غذای کارگران و پرسنل است. البته در برخی کارگاه های ساختمانی که مجهز به آشپزخانه هستند، مقداری فاضلاب ناشی از آشپزخانه و شستشوی ظروف پخت غذا نیز به آن افزوده می شود.
با توجه به حجم فاضلاب این ساختمان ها که معمولا کمتر از 50 مترمکعب در شبانه روز است و همچنین موقتی بودن آنها، بهترین گزینه برای تصفیه این فاضلاب ها استفاده از پکیج های فلزی تصفیه فاضلاب بهداشتی-انسانی می باشد.
 فرآیند مورد استفاده در این پکیج ها ((لجن فعال با هوادهی گسترده)) یا ((SBR)) می باشد.

 

 

1- حجم فاضلاب

    حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی کارگاه های ساختمانی بستگی مستقیمی به تعداد پرسنل تحت پوشش دارد. در کارگاه های ساختمانی معمولا برای تعیین حجم فاضلاب بهداشتی-انسانی تعداد پرسنل را در مقدار سرانه تولید فاضلاب آنها ضرب می نمایند. در جدول1 سرانه تولید فاضلاب در کارگاه های ساختمانی آمده است.

       بطور مثال اگر یک کارگاه ساختمانی دارای 120 نفر کارگر با 8 ساعت کاری که در کارگاه اقامت 24 ساعته ندارند، 45 نفر کارگر که بطور 24 ساعته در کارگاه اقامت دارند، 18 نفر مهندس و پرسنل اداری با 8 ساعت کاری و 4 نگهبان 24 ساعته باشد، حجم فاضلاب بصورت ذیل محاسبه می شود. در این کارگاه 20 درصد از کارگران 8 ساعته و 70 درصد کارگران 24 ساعته از حمام استفاده کرده و همچنین غذای کلیه پرسنل در کارگاه تهیه می شود.

 

      بنابراین با توجه به ظرفیت استاندارد پکیج های فلزی، استفاده از یک پکیج به ظرفیت 20 مترمکعب در شبانه روز پیشنهاد می شود.

 

 

حدوده

جدول2 : آناليز نمونه‌واركيفيت فاضلاب‌هاي بهداشتي-انسانی کارگاه­های ساختمانی

مقدار معمول بهداشتی
محدوده
واحد

پارامتر

ردیف

7 7~ __ pH 1
450 230-720 mg/lit COD 2
300 120-380 mg/lit BOD5 3
280 120-360 mg/lit TSS 4
40 20-85 mg/lit TN 5
6 4-8 mg/lit TP 6
500 250-800 mg/lit TDS 7
150 80-290 mg/lit TOC

8

2- کیفیت فاضلاب

       مواد خارجی که طی فعالیت های انسانی وارد آب می شود،  تعیین کننده کیفیت فاضلاب بهداشتی هستند. از آنجا که ماهیت فعالیت های بهداشتی-انسانی نه تنها در کشور ما بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تقریباً ثابت است لذا نوع مواد خارجی آلاینده‌ای که وارد آب مصرفی می شوند در محدوده مشخصی قرار دارند.
      اما چون حجم مصرفی آب در این فعالیت ها بسته به سطح فرهنگ استفاده از آب و امکانات بهداشتی متفاوت است، غلظت موادآلاینده در فاضلاب در نقاط مختلف تغییر می‌کند. به عبارت دیگر هرچه مصرف آب بیشتر باشد غلظت آلاینده ها در فاضلاب کمتر خواهد بود. در جدول 2 آنالیز نمونه وار كيفيت فاضلاب‌هاي بهداشتي کارگاه های ساختمانی كشور ما آمده است.

 

 

3- فرآیند تصفیه فاضلاب

      انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخش های طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب می باشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینه های مالی و زمانی انجام شده می شود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
1- حجم فاضلاب
2- غلظت هریک از آلاینده ها به خصوص دو شاخص مهم BOD5 و COD
3- نسبت BOD5 به COD
4- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
5- سهولت راهبری و بهره برداری از سیستم
6- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
7- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
    بخش عمده اي از آلاينده هاي فاضلاب‌هاي بهداشتي را موادآلي تشكيل مي دهند كه توسط ميكروارگانيسم ها قابل تجزيه مي باشند. بطوركلي تجربيات عملي و دانش تصفيه نشان داده است كه وقتی نسبت BOD5 به COD  بيش از 0/50 باشد، استفاده از روشهاي بيولوژيكي تصفية فاضلاب با توجه به كارايي بالاي آنها اولويت دارد. اين درحالي است كه اين نسبت در فاضلاب‌هاي بهداشتي در محدودة 0/70 – 0/65 قراردارد كه نشان از قابليت بسيارخوب آنها براي تصفية بيولوژيكي است. چون غلظت BOD5 فاضلاب های بهداشتی کمتر از 1000 میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بی هوازی که در غلظت های بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند  تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کم هزینه  از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلاب ها استفاده نمود.
      از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و قابلیت ته نشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمده ای از ذرات معلق طی فرآیند ته نشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا می‌شوند. به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتری ها و میکروارگانیسم ها در لجن تجمع یافته و ته نشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلاب های بهداشتی معمولاً به 30-10 درصد می رسد. معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده می شود.
      چون باکتری ها و میکروارگانیسم ها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد ته نشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون می روند. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده می شود.

    برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص فرآیند تصفیه فاضلاب بهداشتی به اینجا مراجعه فرمایید.